Khi lũ về, nhà bạn ngập tới đâu?When the flood comes, how deep does it get where you live?

Bản đồ ngậpFlood map

Bản đồ này cho bạn biết gìWhat this map tells you

Xem một phường, một con đường hay một địa chỉ ở Đà Nẵng và Hà Nội có nằm trong vùng ngập không — ngập bao nhiêu phần diện tích, sâu tới đâu, theo bốn cỡ lũ từ 10 đến 100 năm.See whether a ward, a street or an address in Da Nang or Hanoi lies in the flooded area — how much of it goes under, how deep, across four flood sizes from 10 to 100 years.

Vitri ghép ba nguồn độc lập: tính toán từ địa hình và dữ liệu lũ sông, ảnh vệ tinh radar của những trận lũ đã thực sự xảy ra, và báo cáo ngập từ 2016 đến nay. Ở mỗi nơi, bản đồ nói rõ điều gì đã được xác nhận và điều gì mới chỉ là tính toán — để bạn có bằng chứng trước khi mua, thuê hay sửa nhà. Bản đồ tham khảo, không phải cảnh báo lũ thời gian thực.Vitri brings together three independent sources: a calculation from the terrain and river-flood data, radar satellite images of floods that actually happened, and flood reports since 2016. For every place, the map says plainly what has been confirmed and what is only a calculation — so you have evidence before you buy, rent or renovate. A reference map, not a real-time flood warning.

Cách đọc bản đồReading the map

Bản đồ có bốn lớp, xem từ dưới lênThe map has four layers; read it from the bottom up

Chu kỳ lũReturn period

“Lũ 100 năm” không có nghĩa là 100 năm mới có một lầnA “100-year flood” does not mean once every hundred years

Đó là trận lũ lớn đến mức mỗi năm chỉ có khoảng 1% khả năng xảy ra. Nó có thể đến hai năm liền, cũng có thể cả đời không gặp. Con số dễ hình dung hơn là khả năng gặp ít nhất một lần trong 30 năm – bằng thời hạn một khoản vay mua nhà.It is a flood so big that it has about a 1% chance of happening in any given year. It can come two years running, or not in a lifetime. An easier number: the chance of meeting it at least once in 30 years – the length of a home loan.

Vì sao bản đồ đưa ra bốn cỡ lũ? Cùng một phường, lũ càng lớn thì phần diện tích bị ngập càng rộng và nước càng sâu. Khi bạn chọn một cỡ lũ, bản đồ trả lời: nếu trận lũ cỡ đó xảy ra, bao nhiêu phần diện tích phường sẽ ngập, và ngập sâu bao nhiêu. Ở chế độ chi tiết, bốn cỡ lũ được xếp cạnh nhau để bạn so sánh.Why four flood sizes? In the same ward, a bigger flood puts more of the land under water, and deeper. Choosing a size asks the map: if a flood that big came, how much of this ward would go under, and how deep. In detailed mode the four sizes sit side by side so you can compare.

Không có bản đồ lũ 5 năm: bộ dữ liệu lũ toàn cầu chúng tôi dùng (JRC) chỉ tính từ chu kỳ 10 năm trở lên. Bộ dữ liệu có thêm các chu kỳ 75, 200 và 500 năm, nhưng chúng tôi chưa tính độ sâu cho các chu kỳ này.There is no 5-year map: the global flood dataset we use (JRC) starts at 10 years. It also has 75-, 200- and 500-year maps, but we have not calculated depths for them yet.

Vùng ngập và độ sâuFlooded area and depth

Hai câu hỏi khác nhau: nước có tới không, và tới thì sâu bao nhiêuTwo different questions: does the water reach you, and if it does, how deep is it

Vùng ngập là phần đất ngày thường khô ráo nhưng bị nước tràn lên khi mưa lớn, bão hay lũ – dù chỉ vài phân. Sông, hồ, ao và biển lúc nào cũng có nước nên không tính là vùng ngập. Độ sâu là khoảng cách từ mặt đất lên mặt nước. Một phường có thể ngập rộng nhưng nông, hoặc ngập ít chỗ nhưng rất sâu.The flooded area is land that is normally dry but goes under in heavy rain, a storm or a flood – even by a few centimetres. Rivers, lakes, ponds and the sea always hold water, so they are not counted as flooded. Depth is the distance from the ground up to the water surface. A ward can flood widely but shallowly, or in only a few spots but very deeply.

Từng điểm ngập. Ngoài con số chung cho cả phường, bản đồ tách mỗi mảng nước liền nhau thành một “điểm ngập” và đánh số từ rộng đến hẹp. Mỗi điểm cho biết nó thuộc phường mới nào, nằm trên phường cũ nào, rộng bao nhiêu, sâu bao nhiêu và những con đường nào bị ngập trong đó. Cùng là “ngập 20% diện tích”, nhưng một vùng trũng ngập mênh mông khác hẳn hai mươi con hẻm ngập rải rác.Separate flooded patches. Besides one figure for the whole ward, the map splits every continuous body of water into its own “flooded patch”, numbered from largest to smallest. Each says which new ward it is in, which old wards it lies across, how big and deep it is, and which streets go under inside it – because a ward that is 20% flooded may be one wide flooded hollow or twenty flooded alleys.

Các loại ngậpKinds of flooding

Phần tính toán chỉ nói về lũ sông. Ảnh vệ tinh cho thấy mọi kiểu ngập đã thực sự xảy ra.The calculated map is about river floods. The satellite layer shows every kind of flooding that actually happened.

Cách tínhHow it is calculated

Độ sâu = mực nước lũ trừ độ cao mặt đấtDepth = flood water level minus ground height

1. Lấy vùng nước lan tới từ một mô hình lũ toàn cầuTake where the water spreads from a global flood model

   Trung tâm Nghiên cứu Chung của Ủy ban châu Âu (JRC) mô phỏng lũ sông trên toàn thế giới cho từng chu kỳ. Chúng tôi giữ lại phần “nước lan tới đâu” của họ.The European Commission's Joint Research Centre (JRC) simulates river floods worldwide for each return period. We keep their answer to “where does the water spread”.

2. Đo mỗi chỗ cao hơn dòng chảy gần nhất bao nhiêuMeasure how far each spot sits above its nearest stream

   Từ bản đồ độ cao 30 m, chúng tôi tính mỗi ô đất cao hơn con sông, con kênh gần nhất bao nhiêu mét. Nước lũ dồn về những chỗ có con số này nhỏ.From a 30 m height map we work out how many metres each patch of ground sits above the nearest river or canal. Flood water ends up where that number is small.

3. Đặt mực nước theo những trận lũ đã ghi nhậnSet the water level from floods people actually recorded

   Mô hình toàn cầu thường cho độ sâu lớn hơn thực tế nhiều lần, nên chúng tôi bỏ phần độ sâu của nó. Thay vào đó, mực nước được neo theo vết lũ và báo cáo ngập có thật; những khu không có số đo thì ước tính theo điểm đo gần nhất.The global model often gives depths several times deeper than reality, so we don't use its depths. The water level is pinned to recorded high-water marks and flood reports, then estimated for areas without a measurement from the nearest measured points.

4. Lấy mực nước trừ độ cao đấtSubtract ground height from water level

   Chỗ nào mặt đất thấp hơn mực nước thì ngập, phần chênh lệch chính là độ sâu. Lũ càng hiếm thì mực nước càng cao.Where the ground is lower than the water level, it floods, and the difference is the depth. Longer return periods give a higher water level.

5. Đặt cạnh ảnh vệ tinh của lũ thật để đối chiếuCompare against satellite images of real floods

   Lớp vệ tinh không qua mô hình nào – đó là những gì đã xảy ra, và là cách để bạn tự kiểm tra bản đồ tính toán.The satellite layer goes through no model – it is what happened, and it is how you can check the calculated map yourself.

Phường cũ – phường mớiOld wards – new wards

Tìm theo tên cũ hay tên mới đều ra cùng một chỗSearch by the old name or the new one and you land in the same place

Có nên tin bản đồ này?Can you trust this map?

Không nguồn nào đúng hoàn toàn. Vì vậy bản đồ cho bạn biết nó chắc chắn tới đâu.No single source is right on its own. So the map tells you how sure it is.

Bản đồ dùng ba “nhân chứng” độc lập. Mỗi nhân chứng giỏi một việc và mù một việc. Chỗ nào có hai nhân chứng cùng nói ngập, chúng tôi mới coi là đã được xác nhận.The map uses three independent “witnesses”. Each is good at one thing and blind to another. Only where two of them agree do we call the flooding confirmed.

Nguồn dữ liệuData sources

Mỗi lớp trên bản đồ đến từ đâuWhere each layer on the map comes from

Những điều bản đồ này chưa nói đượcWhat this map cannot tell you yet

• Độ sâu là ước tính cho cả khu vực, không phải cho từng căn nhà. Nền nhà, cống rãnh và tường bao có thể làm chênh vài chục phân.Depths are estimates for an area, not for one house. Floor height, drains and walls can shift them by tens of centimetres.
• Mực nước chỉ neo được vào một số ít điểm đo; phần lớn phường là ước tính. Ở Hà Nội, độ sâu có thể đổi đột ngột ở ranh giới một số quận cũ – đó là dấu vết của cách đặt mực nước, không phải của địa hình.Water levels are pinned to only a few measured points; most wards are estimates. In Hanoi, depth can jump at some old district borders – a trace of how levels were set, not of the terrain.
• Ngập do mưa tại chỗ và triều cường chưa được tính theo chu kỳ.Local rain and high-tide flooding are not calculated by return period.
• Chưa có TP. Hồ Chí Minh và phần Quảng Nam cũ của Đà Nẵng.Ho Chi Minh City and the former Quang Nam part of Da Nang are not covered yet.

Về Vitri.AIAbout Vitri.AI

Ai làm bản đồ nàyWho makes this map

Vitri.AI do Dr. Loan Ho xây dựng — tiến sĩ ngành Nghiên cứu Môi trường (Environmental Studies), chuyên về viễn thám và GIS. Nhiều năm làm khoa học dữ liệu ứng dụng: ghép những nguồn dữ liệu rời rạc thành thông tin đủ rõ để doanh nghiệp và cơ quan nhà nước dùng được khi ra quyết định.Vitri.AI is built by Dr Loan Ho — PhD in Environmental Studies, specialising in remote sensing and GIS. Years of applied data science: turning scattered sources into something clear enough for companies and public bodies to decide on.

Bản đồ này làm đúng việc đó cho chuyện ngập — và nói thẳng chỗ nào dữ liệu còn chưa chắc chắn, thay vì tô màu cho chắc tay.
Góp ý, hợp tác hoặc cung cấp dữ liệu: hello@vitri.aiThis map does that for flooding — and says plainly where the data is not yet certain, instead of colouring it in to look confident.
Feedback, partnerships or data: hello@vitri.ai

Đây không phải kênh cứu hộ khẩn cấp. Khi có lũ, hãy gọi 112 hoặc làm theo hướng dẫn của Phường, Thành phố và Chính phủ.This is not an emergency service. In a flood, call 112 or follow the instructions of your ward, city and national authorities.